‘Een vakman kan zich permitteren wat aan te klooien’

• Sommige kunstwerken zeggen meer over de verzamelaar dan we zo op het eerste gezicht denken. In Het Financieele Dagblad vertellen zij over hun ‘collector’s item‘, en dus over hun leven en werk.
• 
  

• • Koos de Wilt voor Het Financieele Dagblad

• 
  

  Ik schaf makkelijk aan, maar ben niet gauw ergens aan gehecht. In mijn studententijd was het de sport mijn flat geheel in te richten met gevonden materialen - behalve de boeken en de stereo-installatie. Het appartement hier in Amsterdam heb ik in zijn geheel gekocht, met inrichting en al, inclusief bestek; van een man die naar de Dominicaanse Republiek verhuisde. En het bevalt me. Een mindere kant van mijzelf is dat ik dingen niet weggooi. Door weg te gooien, beslis je, bij onachtzaamheid beslis je niet en richt je je aandacht op andere zaken. Ik weet dat het geen fraaie eigenschap is, maar ik kan dat ook bij mensen hebben. Dat is hovaardig, maar het kan ook beëindigingangst zijn omdat ik nog een beetje over wil houden; dat het nog niet af is en er nog wat te doen valt. Daar zit ook mijn journalistieke oriëntatie. Als kind las ik de encyclopedie, nu boeken, veel boeken. Alleen lees ik ze zelden uit. Ik lees totdat ik denk dat ik het snap. Als ik een boek uit heb, geef ik het weg

  Ik huiver bij mensen die alles in de greep denken te hebben; zij zijn vaak geluksbedreigend en totalitair. Het zijn de utopisten die we moeten vrezen, schrijft de Britse filosoof John Gray. Je moet af en toe willen verdwalen. Wie verdwaalt ziet onderweg meer dan degene die recht op zijn doel afgaat. De managementgoeroe Henry Mintzberg zegt: ‘de meeste strategieën worden niet uitgevonden, maar ontdekt.’ De nadruk op focus in het tegenwoordige zakenleven leidt tot het missen van kansen en het niet vinden van betekenis. Het is een misvatting te denken dat degene die recht op het doel afgaat er het snelste is. Niemand die een interessant leven heeft geleefd, is recht op zijn doel afgegaan. Natuurlijk moet er een patroon zijn. Er is geen melodie zonder ritmesectie, maar die ritmesectie moet de melodie een basis bieden. Je moet eigenlijk ook pas een businessplan schrijven nadat je bent begonnen. Eerst gaan schilderen en dan pas gaan kijken. Grote ondernemingen kunnen dat niet en zijn gedwongen bedrijven over te nemen die dat wel kunnen. Wij zeggen dat bij veranderingstrajecten twee van de drie mislukken, maar dat is een misvatting. Wij moeten honderd handelingen verrichten om er dertig te laten slagen. Het is trial and error. Ons hele leven zit zo in elkaar. Je kunt niet alleen bestsellers uitgeven.

• De werkelijk vitale bedrijven, zoals 3M, hebben de verleiding bezworen om alles in kaders te willen gieten. Die bedrijven zijn gedisciplineerd, productief, maar ook ruimtegevend. Je moet in alles halverwege durven zijn om te besluiten. Daarmee kom je in beweging en word je omgeving enthousiast; de andere helft leer je pas daarna. Karel Appels uitspraak ‘Ik rotzooi maar wat aan’, begrijp ik ook heel diep. Bij een buurman die een uitdragerij had, kocht ik als student ooit een litho van hem. Ik zag het uit een ooghoek en herkende het woeste handschrift meteen. Een goede vakman kan zich veroorloven zomaar wat aan te klooien. Het patroon volgt vanzelf. Appels oerkracht heeft een kinderlijke expressie, een ongeremdheid waardoor je tot dingen komt die je in de geremdheid niet zal vinden. Dat maakte hem ook gedisciplineerd en productief. Ik voel me verwant met die oerkracht en kinderlijke expressie. Bij de Baak hadden we een keer een test, daaruit bleek dat ik meer kracht had dan wie ook in de groep. De kracht is atletisch, maar mijn conditie stelde verder niet veel voor. Vanuit die kracht handel ik. Aan de conditie moet ik werken.
• 
  

  Kunstenaar: Karel Appel

  Titel:

  Prijs: ‘Driehonderd en zoveel gulden’