Felix Rottenberg over
Het monument voor berlage
uit: Beelden van Amsterdam
Beelden in openbare ruimte en hun beschouwers vertellen iets over de identiteit van de stad. Wie zijn we, wat maakt ons anders, wie waren we en wat zegt dat over ons, nu in deze tijd. In het foto- en interviewboek leggen 81 prominente Amsterdammers uit het culturele circuit uit wat zij vinden van hun favoriete beeld in de openbare ruimte.
Beeld: Monument voor Hendrik Petrus Berlage
Locatie: Victorieplein in Amsterdam
Kunstenaar: Hildo Krop, 1956-1966
“Berlage en Krop waren beiden van een zeer onafhankelijke socialistische signatuur. Alletwee waren ze internationaal gevormd: Berlage is opgeleid in Zürich, Krop kwam uit een minder goed milieu en ontwikkelde zowel zijn talent als zijn interesse in het socialisme toen hij als kok in dienst was bij een Engelse familie, die deel uitmaakte van de aan het socialisme verbonden Fabian Society. Al eerder had Krop zijn talent als beeldhouwer ontdekt, namelijk bij het snijden van marsepein in de bakkerij van zijn eigen familie. Berlage en Krop waren niet echt tijdgenoten, wel zijn voor beide mannen hun oorspronkelijke geest en handelen kenmerkend, evenals hun denkbeelden over gemeenschapskunst, socialisme en utopie. Aan het oeuvre van beiden zie je een kosmopolitisch vakmanschap af - en hun oeuvre is gigantisch, net als het stempel dat ze respectievelijk als stadsarchitect en als officiële stadsbeeldhouwer op de vormgeving van de stad drukten. Berlage heeft met het Plan Zuid de basis gelegd voor de vernieuwing van Amsterdam; in de tijd dat Krop stadsbeeldhouwer was, was het onmogelijk met hem te concurreren.”
‘De afbeelding op de sokkel is een eerbetoon aan de arbeider, die een onmisbare rol speelt in de totstandkoming van bouwwerken.”
“En dan staat precies op het midden van de Vrijheidslaan, uitkijkend over de belangrijkste as in het Plan Zuid, het standbeeld van Berlage, gemaakt door Krop. Die combinatie versterkt voor mij de uitdrukking van denkkracht, creativiteit, doorzettingsvermogen en onafhankelijkheid van beide mannen. Op de sokkel bracht Krop dezelfde symboliek aan die werd gebruikt in de beurs van Berlage, hij herhaalde het gebaar van Berlage. De afbeelding op de sokkel is een eerbetoon aan de arbeider, die een onmisbare rol speelt in de totstandkoming van bouwwerken.”
“Het Victorieplein is historisch beladen, je voelt de geschiedenis, maar door het vervelende autogeraas is de plek waar het beeld staat enigszins vreemd. Je gaat er niet met je geliefde zitten. Ik ben altijd nieuwsgierig of Berlage ooit in de wolkenkrabber van Staal is geweest, destijds het hoogste gebouw van de stad. Hij had er ruimte voor vrijgemaakt in het Plan Zuid, maar de wolkenkrabber werd pas tegen het eind van zijn leven gerealiseerd. Ik hoop het wel, want tactische analyses kunnen goed van bovenaf worden geformuleerd. Vanuit de wolkenkrabber van Staal had Berlage het grid van de stad kunnen zien en zijn hele Plan Zuid, inclusief eventuele tekortkomingen.”
“Van jongs af aan heb ik een verbinding gehad met de geschiedenis van de arbeidersbeweging. Het is allemaal recente geschiedenis, het socialisme bestaat nog geen honderdtwintig jaar. Daarvoor was de wereld compleet anders, overzichtelijk, er was nog geen verzorgingsstaat. In de afgelopen hondertwintig jaar is de moderne wereld ontstaan, met andere machtsverhoudingen en andere technologieën. Deze twee figuren hebben in de overgang naar zowel nieuwe denkbeelden als nieuwe technologieën, een ongelooflijk belangrijke rol gespeeld in Amsterdam.”
Interview: Merel van Tilburg Fotografie: Paulien de Gaaij
