‘CEO’s zijn ogenschijnlijk in het bedrijf spijkerhard en worden als ze met pensioen gaan vaak net mensen’

Ik  was een onmogelijk jongetje dat eigenlijk alleen geïnteresseerd was in sport en dansen. Ik reed op zo’n grote Puch met zo’n hoge stang om de sportvereniging en was maar nauwelijks op school te vinden. Ik heb negen of tien jaar over de HBS gedaan, in elke klas blijven zitten. Maar gelukkig was er een leraar, een man die ooit nog weleens had meegedaan aan de Olympische Spelen, die tegen me zei: “Da’s allemaal flauwe kul. Je zussen kunnen goed leren. Dat kan jij ook. Je hebt alleen een beetje moeite met je te concentreren - of je wilt het niet”. Die man heeft me toen enorm geïnspireerd en geholpen. Ik ben die man nog steeds heel erg dankbaar.

 

Interview: Koos de Wilt

 

Ik heb een waanzinnige passie ontwikkeld voor dit vak. Dat komt waarschijnlijk omdat ik een keer de kans heb gekregen van iemand die ik geweldig bewonderde, meneer Zehnder in dit geval. Die vroeg me ooit: “Wil je bij mij komen werken en wil je dit bedrijf verder helpen opzetten en uitbouwen?” Het was helemaal niet zo dat ik direct wilde. Toen ik ervoor benaderd werd, wist ik niet eens wat het was. Ik had er nog nooit van gehoord, het was ook een nieuw fenomeen. Mensen om mij heen en die ik hoog heb zitten, raadden het mij ook af. Het was een raar vak, met telefooncelletjes en vage hotelletjes. Totdat ik een aantal collega-partners ontmoette in Londen en Parijs. Met mijn hoogzwangere vrouw Marion was ik in onze Deux Cheveux naar Engeland gereden en daar ontmoette ik mensen waar ik geweldig van onder de indruk raakte. Mensen met fantastische opleidingen en die bewust gekozen hadden voor dit nieuwe vak. Toen ging de klik over. Dat was de passie die opkwam. Ik had een MBA gedaan, Insead gedaan en het ging heel goed bij Elsevier, waar ik net was benoemd tot adjunct-directeur van het concern. Met Marion ging het ook goed, die was hoofd juridische zaken bij Elsevier en dan ga je ineens iets doen waarvan mensen zeggen: wat is dat nou? Maar dat gaf zo’n enorme energie. Ik was zo supergemotiveerd om er een succes van te maken. Ik werkte werkelijk dag en nacht, zo hard als nodig was om het van de grond te krijgen. En de energie en de ruimte die dat creëert! Je hebt alle tijd voor alles, je bent er de hele dag mee bezig.

Later was ik vooral bezig om een goed team te bouwen. En het goede team bouwen is altijd moeilijk. Je kunt je ook voorstellen dat de mensen die er in het begin bij waren, zoals ik zelf, er in een latere fase niet meer bij passen. Je moet mee kunnen groeien met de ontwikkelingen intern en extern. Ik ben natuurlijk niet de persoon die het allemaal verzint op kantoor, juist helemaal niet. Het is de creativiteit, de kennis en de ervaring die in je team zit. Wat wel zo is, is dat ik het langst in het vak zit, met een enorme passie en geweldige werklust. Ik volg, zie en ontdek dingen ook snel. Als ik de krant lees, scheur ik vijf, zes dingen uit die interessant kunnen zijn. Dat zit er bij mij ingebakken. Inmiddels is het vak een geaccepteerd onderdeel geworden van de human resources en dan moet je ook een heel ander soort mensen erbij hebben. Je zoekt een andere mix van mensen: ondernemende impulsen, beoordelende impulsen, creatieve en oplossende elementen. Alleen daardoor komen klanten terug. Maar passie blijft het belangrijkst.

 

CEO’s zijn ogenschijnlijk in het bedrijf spijkerhard en worden
als ze met pensioen gaan vaak net mensen

 

CEO’s zijn ogenschijnlijk in het bedrijf spijkerhard en worden als ze met pensioen gaan vaak net mensen: reuze aardig, reuze communicatief en heel behulpzaam. Dat past bij de rollen die ze vervullen. Nu ik ouder word, verandert dat ook. Ik wil steeds meer dingen leren. Ik merk dat ik nu veel meer geïnteresseerd ben geworden in religie en spiritualiteit. Het is alsof ik aan de rand van het zwembad sta, maar er nog niet durf in te springen. Vroeger had ik niks met religie. Waar ik vroeger geïnteresseerd in was, was Fats Domino. Ook ben ik veel meer geboeid door politiek en geschiedenis. Of in de natuur: in bomen en dieren. Mijn belangstelling voor sport is dezelfde gebleven. Heel raar, maar met ouder worden kom je in een soort bewustzijnsproces. Als je kinderen krijgt, krijg je er een nieuwe zorg bij – terecht of onterecht en als je dichter bij de herfst van je leven komt te staan, word je steeds meer geconfronteerd met ziektes om je heen, lijden, kwetsbaarheid. Ik ben nu 56 en merk dat ik ga nadenken over dingen waar ik nooit over nadacht. Over waar ik wil gaan wonen bijvoorbeeld. Waar en hoe: aan zee, in een bos, in Amsterdam of in Kennemerland, waar we allebei vandaan komen. Die vragen heb ik me nooit gesteld, nooit! Mijn vrouw en ik zijn allebei tweelingen en die maken niet graag keuzes en beslissingen voor henzelf. Het beste dat me ook zou kunnen overkomen is dat er iemand langskomt die zegt: “Joost, ik heb een mooie plek gevonden, jij gaat daar en daar wonen”. Ik heb dat nooit als een probleem ervaren. Het heeft me gebracht waar ik nu ben. Tweelingen laten vaak dingen gebeuren, ze weten wat ze willen, maar morgen kunnen ze ook iets anders verklaren. In mijn leven was er één ding dat ik absoluut zeker wist toen ik Marion leerde kennen aan het eind van mijn middelbare school. Ik wist absoluut zeker dat zij het hélemaal was. Daarna gebeuren honderd dingen, maar zij bleef de persoon waar ik absoluut gefascineerd door was: door haar schoonheid, haar geweldige intelligentie. Dat was absolute passie. Ik ben gewoon een zondagskind. Ik heb een geweldig gezin, geweldige collega’s en los van het verdriet dat ik op vroege leeftijd mijn vader verloren heb, heb ik alleen maar de wind en de zon mee gehad. Ik zou niet weten waar ik over te klagen heb in dit leven. Elke dag als ik thuis kom denk ik: dat ik in zo’n huis mag wonen! Dat ik een huis heb in Zeeland en in Drenthe, dat ik gezonde kinderen heb en zo’n geweldige vrouw! Waar heb ik dat aan te danken! Ik noem dat gewoon geluk!

 

‘In het bedrijfsleven herken ik dat ook. Daar kom
je mensen tegen die het verschil maken’

 

Ik kom uit een gezin van vier kinderen. Mijn vader was arts en ik verloor hem toen ik elf was. Ik ben dus eigenlijk opgegroeid tussen mijn drie ouderen zussen en mijn moeder. Ik was een onmogelijk kind, enorm driftig. De keren dat ik van school ben gestuurd zijn massaal. Mijn zussen zijn heel intelligent en hebben keurig het Gymnasium en daarna hun studies afgerond. Ik daarentegen was een onmogelijk jongetje dat eigenlijk alleen geïnteresseerd was in sport en dansen. Ik reed op zo’n grote Puch met zo’n hoge stang en een sjaal om de sportvereniging en was maar nauwelijks op school te vinden. Sport was het enige wat ik had. Ik heb negen of tien jaar over de HBS gedaan, ben geloof ik in elke klas blijven zitten. Maar gelukkig was er een leraar, een man die ooit nog weleens had meegedaan aan de Olympische Spelen, die tegen me zei: “Da’s allemaal flauwe kul. Je zussen kunnen goed leren. Dat kan jij ook. Je hebt alleen een beetje moeite met je te concentreren, of je wilt het niet”. Die man heeft me toen enorm geïnspireerd en geholpen. Ik ben die man nog steeds heel erg dankbaar. In het bedrijfsleven herken ik dat ook. Daar kom je mensen tegen die het verschil maken. Enerzijds is het natuurlijk een rationele harde wereld: dingen zijn veel meer performance gerelateerd, maar performance heeft niet alleen te maken met rationele, kwantificeerbare dingen, maar zeker ook met de kwalitatieve kanten. Het EQ is veel belangrijker geworden. De menselijke kant, de communicerende, vertrouwende kant. Ik zoek daarnaar in mensen die ik zoek. Ik heb dagelijks tientallen CV’s op mijn bureau liggen die allemaal op elkaar lijken. Waarom is de ene dan beter dan de andere? Dat is deels mijn persoonlijke perceptie op de persoon. Ik ben zeer intuïtief, extravert en heb altijd mijn antennes uitstaan. Niemand zou bijvoorbeeld verzinnen dat Gerlach Cerfontaine Schiphol moest gaan leiden, want rationeel kom je daar niet op. Ik kom daar dan wel op. Soms zie je een CV dat je denk: wát een vent en dat blijkt dan niks te zijn of omgedraaid dat je een CV van iemand ziet dat je niet aanspreekt en dan zie je een man met een baard en pukkels en dan gaat zo’n man spreken dat je denkt: whoah wat een vent! Dat zijn de mooiste momenten! Dan zie je passie!

 

Joost H.van Heijningen Nanninga is op 18 juni 1946 geboren. Hij studeerde algemene economie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en behaalde zijn MBA diploma aan INSEAD in Fontainebleau. Hij begon zijn carrière als account manager bij Pierson, Heldring & Pierson Bankiers en was later controller en adjunct divisie-directeur bij Uitgeversmaatschappij Elsevier in Amsterdam. Eind jaren zeventig stapte hij over naar Egon Zehnder International B.V. in Brussel en Amsterdam waar hij partner is. Daarnaast heeft hij diverse commissariaten en bestuursfuncties binnen het bedrijfsleven. Hij is getrouwd met Marion van der Vlies, juriste, met wie hij drie kinderen heeft: Hugo, Adriaan en Charlotte.

 

Hieronder een aantal van de interviews van het boek en enkele elders gepubliceerde interviews over persoonlijke kunstbeleving en persoonlijke drijfveren:
H.J.A. Hofland, journalist
Matthijs van Nieuwkerk, journalist en televisiemaker
Femke Halsema, politica
Anthony Burgmans, voorzitter raad van bestuur Unilever
Dick Scheringa, ondernemer en museumdirecteur
Masha Trebukova, kunstenares
Kees van Twist, museumdirecteur
Sjaar van Heugten & Andreas Bluhm (van Gogh Museum)
Henk Helmantel, kunstenaar
Aaron Betsky, architectuurdeskundige
Herman Krikhaar, ex-kunsthandelaar/kunstenaar
Ruut Veenhoven, geluksprofessor
Tineke Bahlmann, organisatie-adviseur
Maya Bergmans, directeur Promenade Hotel
Sacha Tanja, conservator
Helleen Pott, filosoof
Hans Galjaard, wetenschapper
Rob van Vuure, tijdschriftenmaker
Gerrit Jan Wolffensperger, ex-voorzitter RvB NOS
Karel Vuursteen, ex-voorzitter RvB Heineken
Jeltje van Nieuwenhoven, politica
Joost van Heijningen Nanninga, headhunter
Cees van Lede, ex-voorzitter RvB Akzo Nobel
Robert Noortman, kunsthandelaar
Jan des Bouvrie, ontwerper
Erik de Vlieger, ondernemer
Jop Ubbens, algemeen directeur Christie’s
Harry Starren, management-deskundige
Marion Bloem, kunstenares en schrijfster
Ronald de Leeuw, hoofddirecteur Rijksmuseum
Cees Dam, architect
Thom C. de Graaf, burgemeester
Anton Zijderveld, hoogleraar sociologie
Ans Markus, beeldend kunstenares
Erik Kessels, reclameman
Frans Weisz, regisseur
Jacques Schraven, ex-voorzitter VNO-NCW
Jan Houwert, uitgever
Jan Michiel Hessels, bestuurder
Otto van der Gablentz, ex-ambassadeur
Paul Schnabel, directeur CPB
Reinbert de Leeuw, dirigent, pianist en componist
Vincent Mentzel, fotograaf NRC Handelsblad
Winnie Sorgdrager, voorzitter raad voor cultuur

_____________________

Terug naar de homepage