SAMENWERKEN MET MACHINES

Visie van Marjolein ten Hoonte, Directeur Arbeidsmarkt en MVO van Randstad Groep Nederland

 

Robots nemen steeds meer banen over. Dat klinkt voor veel werkenden als bedreigend, maar het is de realiteit en bovendien biedt het ook veel kansen. Technologie gaat vooral routinewerk overnemen en wij werkenden moeten verder vooral leren samenwerken met machines. Hoe gaan de banen veranderen en hoe kunnen werkgevers en werknemers daarop anticiperen? Marjolein ten Hoonte over de strategische vraagstukken over de arbeidsmarkt.

 

Nemen robots ons werk over?

Ten Hoonte: ‘Hoe de arbeidsmarkt in de toekomst gaat veranderen, weet niemand precies. Sommigen hebben het over drie miljoen banen die de komende tien jaar verdwijnen, anderen stellen dat er net zoveel banen voor terugkomen. In het midden zit de OECD die zegt dat zo’n negen procent van de banen gaat verdwijnen. Voor alle anderen, degenen die aan het werk blijven, geldt dat die zich moeten afvragen hoe ze met de techniek kunnen gaan samenwerken. De dokter, de notaris, de bibliothecaresse en de ober krijgen allemaal te maken met machines die werk gaan overnemen.’

 

Hoe ziet die toekomst van samenwerken tussen machines en mensen eruit?

Ten Hoonte: ‘Het kapitalistische model van groei, aandeelhouderswaarde en winst zal steeds moeilijker zijn vol te houden, aangezien de arbeid er steeds meer uitgedrukt wordt. Er is werk zat, alleen noemen we het geen werk meer. De straten worden op een andere manier schoongemaakt, de koffie wordt niet meer door mensen ingeschonken en ik kan mij gemakkelijk een luchthaven voorstellen waarbij je geen mensenhand meer tegenkomt. Het paspoort wordt door de machine uitgelezen en via de irisscan wandel ik door de paspoortcontrole. Machines herkennen hoe wij ons voelen en hier adequaat op reageren. De toekomstige klantenservice robot van Schiphol kan zien met wie u op stap bent en past zijn gedrag daarop aan.Alleen als er iets misgaat, of als je odd size luggage bij je hebt, dan heb je ineens te maken met mensen. Dan word je vervolgens alleraardigst te woord staan door echte mensen. En dat is heel fijn. Maar zo ideaal als het kán zijn, zo is het nu meestal zeker nog niet. Wat we nu vooral zien, is dat geen klant zich gekend voelt, laat staan geliefd. En vooral op het moment dat er iets in dat uiterst efficiënte koude proces anders loopt dan optimaal. Grote organisaties kunnen wat dat betreft veel leren van start-ups. Deze technologiegedreven bedrijven zetten de toepassing centraal met een ander bedrijfsmodel. Volledig gericht op het gemakkelijk maken van het leven van de klant.’

 

Hoe moet je als werkgever anticiperen op nieuwe technologie als het gaat om werk?

Ten Hoonte: ‘Als bedrijven beweren dat ze innovatie belangrijk vinden, dan moeten ze dat ook doen. En dat betekent dat ze een omgeving moeten creëren waar je fouten mag maken, waar je kunt experimenteren en mag ondernemen. Waar je dus ook een manier moet vinden hoe mensen op werk met sociale media omgaan. Het betekent ook dat senior mensen aan jongere medewerkers moeten kunnen vragen hoe de nieuwste techniek werkt. Dat is voor veel ouderen eng en tegen de hiërarchie. Maar let op: vragen stellen gaat een kerncompetentie van de toekomst zijn alhoewel het nu nog vaak argwanend wordt bezien. Technologie doet iets met hiërarchieën waar mensen waar mensen vaak nog onzeker op reageren. Daar kun je als werkgever iets aan doen.’ 

 

Hoe kun je anticiperen op die technologisering?

Ten Hoonte: ‘Een werkgever moet denken aan het verschil ‘routine’ en ‘niet routine’. Ben je als bedrijf digitaal genoeg en wat betekent dat voor je organisatievorm? Omarm technologische ontwikkelingen en zie in dat je daarmee juist een warme organisatie kunt creëren. We kennen allemaal de bedrijven die in de wereld groot zijn, maar waar slechts weinig mensen werken. Dat komt door technologie. Cool Blue is een mooi voorbeeld. Mijn moeder van 78 is onder de indruk over hoe persoonlijk dat bedrijf is. Dat is mogelijk gemaakt door technologie.

Je hoort nog wel vaak bij congressen dat de aanwezigen hun mobieltjes moeten uitzetten. Dat is zó ouderwets: laat mensen lekker aantekeningen maken op hun telefoon en tussentijds whatsappen, dat houdt de boel levend. Je leert vanzelf hoe je er het beste mee kunt werken en hoe je je aandacht het beste kunt verdelen tussen de wereld en waar je bent. Vind er een vorm voor zodat mensen er geen last van hebben, maar laat het bestaan.’

DOKTER & TECHNOLOGIE

‘Watson’ van IBM is een betere dokter dan uw eigen dokter. Waarom dat zo is? Omdat Watson secuur alle mogelijke scenario’s van uw klachten afpelt. En nog belangrijker: hij heeft nooit slecht geslapen, niet goed opgelet of domweg slechte koffie gedronken[1]. Dus willen we straks onze vertrouwde huisarts of liever ‘Watson’? Een adequate diagnose willen we allemaal, maar we willen ook dat iemand onze hand vasthoudt bij slecht nieuws en rustig de plannen doorspreekt die vervolgens moeten worden gemaakt. Daar is een rol voor ons. En vergeet daarbij niet dat ‘Watson’ nog door mensen gevuld is. Hij is, nog niet althans, in staat om zelf informatie te halen. Watson gebruikt nu alleen wat er in hem gestopt is. Om technologie een succes te maken blijft de menselijke component essentieel. Key is communicatie tussen mens en machine. Een simpel voorbeeld van hoe we medisch kunnen communiceren met machines is de populaire stappenteller of een klein en onzichtbaar onder de huid geïmplanteerde chip. De ene wisselt informatie uit tussen de drager en de sportcoach of arts, groenteboer, ouder of werkgever zijn. De chip kan laten weten dat het tijd is om medicatie in te nemen.

ROUTINE EN NIET-ROUTINE BANEN

Een recente studie van hoogleraar aan de universiteit van Utrecht en Leuven Maarten Goos laat zien dat de manier waarop we denken over onze toekomstige economie aan verandering toe is. De traditionele verdeling tussen productie en non-procuctie is niet meer bruikbaar. De banen van de toekomst kunnen we verdelen in routine en niet-routinematige banen. Technologie is nu al in staat om veel routinetaken op elk niveau over te nemen. In de toekomst zal dat alleen nog maar toenemen. Wij mensen gaan ons richten op creatieve en sociale kant van de zaak. We moeten zoeken naar manieren om samen te werken met de computers en robots in plaats van alleen te praten over machines die ons werk overnemen. Wat helpt is uw werknemers zelf te laten verwoorden welke talenten ze moeten ontwikkelen voor de volgende fase. En als ze dat niet weten, dan moeten u ze daarbij helpen. Dus bij een volgend functioneringsgesprek zou u kunnen aan ze kunnen vragen [BV2] hoe hun werk eruit ziet over tien jaar. Wat zijn de toekomstige eisen en hoe kan het bedrijf en de werknemer daarop anticiperen?

  • Facebook - Grey Circle
  • LinkedIn - Grey Circle
  • Twitter - Grey Circle
  • Instagram - Grey Circle