‘Ik voel me een kameleon en dat voelt goed’

Een van de vrouwen van Aboutaleb wordt ze ook wel genoemd, Jennifer Chan. De ondernemer groeide op in Friesland waar haar vader een Chinees restaurant had en studeerde in Rotjeknor. Daarna begon ze een carrière in de financiële wereld die haar terugbracht naar China. Hoe is het om te leven in twee werelden?

Ze zit in de Economic Development Board Rotterdam, een gezelschap van prominente Rotterdammers die hun burgemeester (en zijn wethouders) adviseren over economische groei en andere aangelegenheden. Ze zit in de board als zakenvrouw, maar dat is eigenlijk een te onderkoelde betiteling. Chan kent zowel China als Nederland van binnenuit en dat geeft haar een grote meerwaarde voor de stad die zo graag schepen uit China zijn haven ziet binnenvaren. “China is voor Rotterdam cruciaal voor de toekomst. Maar dan moet je wel contacten hebben. Goede relaties hebben zijn cruciaal voor het doen van business. Hoe goed je ook bent.’

 

Chan mag dan een appartement in Rotterdam hebben, een Rotterdamse is ze eigenlijk niet. Maar wat is ze dan wel? Geboren in HongKong, opgegroeid in Friesland, meestentijds woonachtig in HongKong, soms in Rotterdam, met ouders die inmiddels in Utrecht wonen. Houd het  er maar op dat Chan een vrouw met meer gezichten is. In omgang onderhoudend en warm, maar ook nuchter en soms hard. En de ene keer vallen haar directheid en losheid op, de andere keer zijn dat juist preciesheid en terughoudendheid.  Zo zat ze bij het eerste gesprek met opgetrokken benen en onderuitgezakt in haar joggingbroek in de lobby van Schiphol en was ze voor het tweede gesprek gekleed in een strak business outfit. ‘Ik voel me soms een kameleon en dat voelt eigenlijk wel goed. In de Chinese gemeenschap ben ik Chinees en in de Nederlandse omgeving ben ik Nederlands. Als je mij met een groepje Chinese zakenrelaties ziet praten, zul je mij niet herkennen. Dan zou ik minder gesticuleren, minder informeel zijn en niet je en jijen. Op een party waar zowel Chinezen en Nederlanders zijn schakel ik voortdurend om, dat is een second nature geworden.’

 

Als je mij met een groepje Chinese zakenrelaties ziet praten, zul je mij niet herkennen. Dan zou ik minder gesticuleren, minder informeel zijn en niet je en jijen.

Als het op zaken aankomt is ze vooral vasthoudend, zegt ze zelf, zonder ook maar een moment bitcherig gedrag te vertonen. Het is een van haar succesfactoren, denkt ze zelf : ‘Chinese zakenvrouwen mogen vrouwelijk blijven. Nederlandse vrouwen gedragen zich vaak heel mannelijk in een zakelijke omgeving. Stoer en met grote mond. Ik heb gemerkt dat je meer voor elkaar krijgt als je vrouw blijft. Je kwetsbaar durven opstellen in een zakelijk gesprek. Nederlandse vrouwen voelen zich daar vaak te geëmancipeerd voor.’

 

Tot haar negende woonde Jennifer in Hong Kong en heette ze Pui Kwan. Toen ze twee was moest ze afscheid moest nemen van haar vader die naar Nederland vluchtte. Het ging economisch slecht in de Britse kroonkolonie, het Rode Leger stond op het punt om het schiereiland binnen te vallen en vader Chan voelde zich allesbehalve veilig. Drie jaar later vertrok ook haar moeder naar Nederland. De kleine Pui Kwan bleef met haar broertjes en zusjes bij haar grootmoeder op het platteland wonen. Het was niet leuk, maar het was zoals het was. Als kind sta je daar ook niet zo bij stil, vindt Chan.

 

In Nederland ging haar vader eerst werken bij een familielid, maar al snel begon hij een eigen afhaalchinees in Heerenveen. Later opende hij Restaurant Peking in het Friese Appelscha. Vanaf haar komst naar Nederland hielp Jennifer in het restaurant. Omdat Nederlanders kinderen niet graag zien werken, was ze na school aanvankelijk alleen in de keuken te vinden. Afwassen, schoonmaken en helpen met koken. Toen ze een jaar of twaalf was, ging ze ook achter de afhaalbalie en in het restaurant  werken. Kinderarbeid? ‘Onzin,’ vindt Chan. ‘Waar ik vandaan kwam, werkten wij in de zomervakantie mee op het land. Er is niks mis met werken, ook niet als je dat als kind al vroeg leert. Als je volwassen bent komt het ook niet allemaal naar je toegerold.’

 

Later opende haar vader Restaurant Peking in het Friese Appelscha. Vanaf haar komst naar Nederland hielp Jennifer in het restaurant.

 

Chan maakte – anders dan haar ouders -  de middelbare school af, met Duits in haar examenpakket. Haar vader zag het al gebeuren. Hij zou samen met Jennifer een groter restaurant opzetten in Duitsland.  Maar Jennifer had iets ander bedacht: ze wilde de bankenwereld in en de wereld zien. Weg van de vier muren van het restaurant, waar de werkdagen lang waren, de marges smal en de horizon beperkt. Ze wilde onafhankelijkheid, vrijheid. ‘Daarom vertrok ik naar Rotterdam om Bank- en Verzekeringswezen te studeren, zo ver mogelijk van Appelscha. Ik wilde ook terug naar Hong Kong, al was het maar voor een aantal jaar. Daar gebeurde het en daar zou het in de toekomst nog meer gaan gebeuren. Ik heb toen zelf in HongKong een stage geregeld bij wat toen nog ABN heette.  En toen ik daar eenmaal was, wilde ik niets liever dan daar blijven.’

 

In het financial district van Hong Kong viel ze wel op. ‘Mijn accent werd als apart ervaren. Het was een beetje boers aangezien wij thuis in Appelscha het Chinees nog spraken van het platteland. Schotel tv met Chinese programma’s was er nog niet, dus ben ik nooit gecorrigeerd. Het voordeel was dat ik voor mijn bankcollega’s niet bedreigend was. Ze vonden me eerder aandoenlijk.’

 

Chinezen zijn – zo zegt het cliché – meesters in kopiëren. Chan moet erom grinniken: ’Creativiteit staat niet bovenaan het prioriteitenlijstje van Chinezen. Het leren schrijven van het Chinese schrift draagt niet bij aan creativiteit en frivoliteit. Het vereist een zeer vaste en op herhaling gebaseerde manier van werken. Dat kweekt goede uitvoerders, maar geen visionairs. Traditioneel is het ultieme doel van een Chinees te leren wat je baas kan. Het gaat niet om iets anders maken, zoals ze in het westen denken, maar om perfectie. Daarom zijn Chinezen niet alleen goed in het runnen van een restaurant, maar zijn het vaak ook goede chirurgen, ingenieurs en accountants.’

 

’Creativiteit staat niet bovenaan het prioriteitenlijstje van Chinezen. Het leren schrijven van het Chinese schrift draagt niet bij aan creativiteit en frivoliteit.'

 

Maar Chan is zeker geen slaafse uitvoerder, ze heeft eerder het bloed van een ondernemer. Dus richtte ze na elf jaar bij diverse banken te hebben gewerkt, ze haar eigen bedrijf op. Met Sinova Management Consultancy adviseert ze kleine en middelgrote Nederlandse en Belgische bedrijven die de stap naar China wilden zetten – voor inkoop van producten, verplaatsing van productiecapaciteit of afzetmarkt. Haar eerste klanten zaten in elektronica, veevoeding en relatiegeschenken, maar inmiddels wil iedereen in China zijn, en Sinova zit er middenin. Vorig jaar verkocht ze haar bedrijf aan een Nederlandse trust voor een bedrag dat ze niet mag noemen, wel fluisteren. Een mooi bedrag. De trust wilde graag een Chinese poot hebben. Nu kan Chan zich bezighouden met andere dingen ook, zoals het opnemen met een CD met de Nederlandse zangeres Laura Fygi, die in Hong Kong heel beroemd is. Met Chans contacten in Nederland en Hong Kong en met haar zakelijke instinct helpt de zangeres verder.

 

‘Wat Hongkong-Chinezen kenmerkt is dat ze succes willen hebben - en moeten hebben, want er is geen sociaal vangnet. Succes staat gelijk aan geld en als je het hebt, moet je het laten zien. Door je Prada zonnebril, je Gucci tasje of je BMW. In Hong Kong zijn mensen meer sophisticated dan bijvoorbeeld in Sjanghai waar het er meer nouveau riche uitziet. Ook in Nederland gaan Chinezen voor uiterlijk vertoon, dat is niet alleen iets van een eerste of tweede generatie migranten. Ze zijn heel trots en laten graag zien als het hen goed gaat. Ik heb het Nederlandse calvinisme in mij zodat ik daar meer los kan staan. Ik kan daar makkelijker op inspelen met mijn Friese nuchterheid. Ik begrijp het wel. Het is in China, meer dan in Nederland, survival of the fittest. China is dan wel officieel communistisch, zeker als het gaat om mensenrechten, maar als het gaat om economische kwesties puur kapitalistisch, heel hard. Ik heb me daar snel op aangepast. Ik kan heel hard zijn. Ik probeer altijd rechtvaardig te zijn, maar ik weet dat dat niet kan in China.’

 

‘Wat Hongkong-Chinezen kenmerkt is dat ze succes willen hebben - en moeten hebben, want er is geen sociaal vangnet. Succes staat gelijk aan geld en als je het hebt, moet je het laten zien.'

Eigenlijk, zo vindt Chan, kunnen de Nederlanders veel leren van Chinezen. ‘Vroeger konden Nederlanders ook hard werken. We zijn hier in Nederland een beetje een slachtoffer van ons succes in het verleden. Ik zie vooral veel zelfgenoegzaamheid. Dat is jammer, want Nederlanders hebben goede eigenschappen en die hebben grote bedrijven opgeleverd. Naast de openheid om dingen te leren, zijn ze goede onderhandelaars, ze halen het onderste uit de kan. Minder zijn ze in het goed voor hun klanten zorgen. Ik was kort geleden in een tweesterrenrestaurant waar ik mijn jas en sjaal aan de ober wilde afgeven. “Mevrouw, daar is de garderobe”, zei hij. Typisch Nederlands. In een Chinees restaurant is het soms een beetje te nederig, maar dit kan ook anders, toch?’ Chan ziet de huidige crisis ook als kans: ‘Veel klanten hier in Nederland zijn nu afwachtend, terwijl Chinezen maar door gaan en bijvoorbeeld al de hele Griekse haven hebben overgenomen. China staat er beter voor dan het Westen. Het kan er beter tegen als ze geld verliezen. Maar ik zeg altijd: het woord ‘crisis’ in het Chinees is Wei Ji wat de woorden ‘gevaar’ en ‘kans’ met elkaar verbindt. En zo zie ik dat ook: crisis is ook een kans het anders en beter te doen.’

Wie: Jennifer “Pui Kwan” Chan (1966)

Is: Ondernemer

Wat:  Een leven tussen Friesland, Rotterdam en Hong Kong

VROUWEN OP WEG NAAR SUCCESEr is een steeds groter wordende groep jonge allochtone vrouwen die niet te stoppen is. Wat hebben zij gedaan om hun weg te vinden en succesvol te zijn in hun werk? Het managementboek ‘De weg naar succes’ legt de verbinding cultuur en professioneel succes van jonge allochtone vrouwen.

  • Facebook - Grey Circle
  • LinkedIn - Grey Circle
  • Twitter - Grey Circle
  • Instagram - Grey Circle