Schermafbeelding 2019-11-05 om 15.28.02.

Mark Grol voor het pand waar hij jarenlang werkte als specialist 19de eeuw en Managing Director Sotheby’s Nederland. Nu is Stage er gevestigd, de producent van musicals.

In de zaal waar de Grol jarenlang veilingen organiseerde wordt nu geoefend voor de musical Lazarus 

Overal hangt en staat nog kunst van Joop van den Ende in het hoofdkantoor van Stage, de plek waar Sotheby’s Nederland jarenlang gevestigd was.

Mark Grol bezoekt het huis waar ooit Alexander Orlow, de man van de beroemde Peter Stuyvesant collectie, woonde. Hier gaf de ondernemer verkleedfeesten waarbij de Amsterdamse jetset van de partij was, met mensen uit de mode- en kunstwereld zoals Frans Molenaar en Cees Noteboom. Later kocht de ondernemer en kunsthandelaar Loek Brons de villa. 

Op de Minervalaan en Apollolaan wordt Art Zuid afgebroken. Mevrouw Cintha van Heeswijck-Veeger was oprichter van Art Zuid en woonde in de villa van de sigarettenfabrikant van Stuyvesant. 

 De huidige eigenaar van de voormalige villa Alexander en Orlow en Loek Brons laat foto’s zien van Loek en Miep Brons  in het huis.

 De huidige eigenaar van de villa restaureerde het huis met respect voor de architect  Hein Salomonson (1910-1994). De tuin was een ontwerp van de tuinarchitect Miep Ruys. Later legde Loek Brons er een tennisbaan aan. Nu is er een zwembad.

Veiling Stuyvesant collectie

Na sluiting van de fabriek in Zevenaar besloot de nieuwe eigenaar, British American Tobacco (BAT) om de Peter Stuyvesant kunstcollectie te veilen. De zakelijke buren mochten het doen, Sotheby's Amsterdam. Mark Grol was in die tijd Managing Director. Het eerste deel van de veiling vond in maart 2010 plaats. Bij de veiling gingen 163 schilderijen en sculpturen onder de hamer. De verwachte opbrengst was 4 á 5 miljoen euro. Maar die werd met 18 miljoen euro ruimschoots overtroffen.

Boven in de riante huiskamer laat de huidige eigenaar van de villa een grote foto zien van John Lennon en Yoko Ono op bed in het Hilton met uitzicht op de villa. Op de foto een mooi uitzicht op de villa. 

De wandeling met directeur van de PAN Amsterdam Mark Grol (49)

‘Ik voel me een grote vis in kleine vijver’           

Tekst en beeld van Koos de Wilt voor Collect

 

Gebouwen hebben een geschiedenis. De nieuwe directeur van de PAN begon hier op de Boelelaan negentien jaar geleden als specialist 19de-eeuwse kunst bij Sotheby’s Nederland. In 2012 ging het veilinghuis zonder veilingen in Nederland verder op de huidige locatie, een villa aan de Emmalaan in Amsterdam-Zuid. Op de Boelelaan is nu de hoofdvestiging van musicalproducent Stage. Vanaf 2006 was Mark Grol hier, in dit witte gebouw, Managing Director van Sotheby’s Nederland. In 2011 vertrok hij naar Parijs om vier jaar als Managing Director te werken en werd in 2015 verantwoordelijk voor tien Fine – en Decorative Art afdelingen bij Sotheby’s London en vervolgens, tot vorig jaar, Managing Director bij het prestigieuze galerie en uitgever Cahiers d’Art in Parijs. Nu is hij weer terug in Nederland, in de rol van directeur van de kunstbeurs PAN. De voormalige veilingmeester wandelt bij het musicalbedrijf naar binnen alsof de jaren niet zijn verstreken en loopt naar achteren waar de grote veilingzaal was. Hij wijst aan waar vroeger de stoelen stonden en waar de veilingmeester de stukken afhamerde. Nu staat in de zwarte zaal een enorme vleugel en wordt nu de musical Lazarus van David Bowie voorbereid. Grol: ‘Eind 2016, bijna een jaar na Bowie’s dood, veilden we bij Sotheby’s in Londen zijn collectie van 350 werken. Er werd toen vijfentwintig miljoen pond opgehaald.’

‘Bij PAN is 95 procent Nederlands, bij TEFAF is dat maar zo’n twee procent. Het is niet zo dat PAN een soort opstapbeurs is naar de TEFAF. TEFAF is de grootste internationale kunstbeurs van de wereld.’

Tussen de tabak

Op de eerste verdieping van het Stage-gebouw valt Grol de kunst op, stukken uit de collectie nog van Joop van de Ende die het bedrijf een paar jaar geleden verkocht maar op deze manier toch nog een beetje aanwezig is. De PAN-directeur wijst naar een schilderij van Yue Minjun. Grol: ‘Ook die kunst hebben we op deze plek toen geveild. Er hingen rijen met grijnzende Chinezen van die kunstenaar. Toevallig ongeveer waar nu dat ene werk van Yue Minjun hangt’. Grol loopt langs jonge medewerkers achter computers waar ooit de afdelingen Chinese kunst en design waren, kamers die indertijd vol stonden met Tang paarden, Chinees aardewerk en andere lots. Door de gangen lopend wijst hij naar het gebouw ernaast. Grol: ‘Collega’s hadden gezien dat daar echte Schoonhovens aan de muur hingen en vonden dat wel interessant. We zijn toen eens gaan kijken en kwamen erachter dat dit het hoofdkantoor was van sigarettenfabrikant British American Tabacco, in de kunstwereld bekend als de eigenaar van de beroemde Stuyvesant collectie, later BATartventure Collection genoemd.’ Directeur Alexander Orlow van de sigarettenfabriek was in 1960 met die collectie begonnen die uitgroeide tot de grootste bedrijfscollectie die Nederland in die tijd. De kunst – met werken van Karel Appel, Niki de Saint-Phalle, Jan Schoonhoven, Rob Scholte, Claude Tousignant, Andy Warhol en Victor Vaserely – hing hier en in de sigarettenfabrieken in Nederland en het buitenland tussen de machines. Grol: ‘De luchtomstandigheden moesten perfect zijn om tabak te kunnen verwerken, en dus eigenlijk ook de ideaal om schilderijen te conserveren. Al roken de werken naar tabak. Het heeft tien jaar geduurd, maar uiteindelijk hebben we die collectie mogen veilen. Die leverde toen in 2010 een totaalbedrag op van 18 miljoen euro.’

 

Alles door elkaar

Grol wandelt het gebouw uit langs het gebouw waar nu de beroepsorganisatie van accountants in zit, maar ook van BAT was. Hein Salomonson (1910-1994), architect van de tweede generatie architecten van het Nieuwe Bouwen, ontwierp het witte gebouw in de jaren zestig voor de sigarettenproducent. ‘Kijk, dat zijn witte bakstenen waar de architect ook de modernistische villa van Orlow aan de Apollolaan mee bouwde.’ Om de hoek wandelt Grol door naar het Spaces bedrijfsverzamelgebouw waar, met een groep van achttien medewerkers, de PAN en de TEFAF worden georganiseerd. Vanuit het kantoor wijst hij naar het RAI-complex dat boven de gebouwen uittorent en waar de PAN wordt gehouden. Binnen, aan de wand van een van de kamers, naast elkaar twee grote vellen met de voorlopige indelingen van stands op de komende PAN en de TEFAF. Grol: ‘Bij de PAN is alles door elkaar. Juwelen staan naast Afrikaanse kunst, zilver en oude meesters. Bij TEFAF hangen de oude meesters, antiek en moderne kunst bij elkaar. Er wordt veel over en weer geleerd, maar het zijn echt twee heel andere markten. Bij PAN is 95 procent Nederlands, bij TEFAF is dat maar zo’n twee procent. Het is niet zo dat PAN een soort opstapbeurs is naar de TEFAF. TEFAF is de grootste internationale kunstbeurs van de wereld. Bij PAN is het 200 euro per vierkante meter en bij TEFAF kost die meter 560 euro. Kunsthandelaar Jop Ubbens heeft nu een stand op de PAN. Ben ik heel blij mee. Jop was de briljante veilingmeester bij Christie’s in Amsterdam toen ik Sotheby’s Amsterdam deed. Het was hard knokken in de tijd dat we allebei aan het roer stonden van de veilinghuizen. Bij grote deals was het of hij of ik. We kunnen nu eindelijk elkaar praten. Dat mocht toen niet.’

 

‘Het huis dat ooit gemaakt is voor Alexander Orlow en waar later Loek Brons woonde, is weer gerenoveerd naar de oorspronkelijke ontwerpen van architect Hein Salomonson.’

De villa van Brons

De kunsthistoricus stapt op zijn oude fiets richting de nabijgelegen Zuidas. Grol: ’Het aangename van Amsterdam is dat alles hier in Nederland zo dicht bij elkaar is en waar je elkaar voordurend tegenkomt. In Nederland voel ik me nu een grote vis in een kleine vijver en in Londen was ik een kleine vis in een hele grote vijver. Ik geniet erom hier in Amsterdam. Alles is zo goed geregeld hier. Dat realiseer je je pas goed als je weer terug bent. Londen is een mooie, grote stad met een stinkende Underground en ben je anderhalf uur onderweg om naar je werk te komen. Hier fiets en trein ik op één dag van deze wandeling naar de Japanse kunstkenner Chris Uhlenbeck in Leiden en dan weer naar een diner met de antiquair Joseph Estié van Stodel hier in Amsterdam.’

 

Grol loopt het circulaire paviljoen Circl op het Gustav Mahlerplein binnen en laat de tentoonstelling zien die hij een week ervoor heeft geopend. Daarna wandelt hij zich door treinstation Zuid richting de dure Minervalaan in Amsterdam-Zuid waar in de grasvelden tussen de woningen de resten worden opgeruimd van Art Zuid, de Amsterdam Sculptuur Biënnale. Op de Apollolaan aangekomen wandelt hij naar rechts richting het huis van de sigarettenfabrikant van Stuyvesant tegenover het Hilton. Na Orlow woonde kunsthandelaar Loek Brons er met zijn vrouw Miep. Brons was een opmerkelijke deelnemer aan de beurzen PAN en TEFAF, zo herinnert Grol zich. Daarna woonde mevrouw Cintha van Heeswijck-Veeger er, die oprichter was van Art Zuid. Alles heeft met alles te maken in Amsterdam, zo valt Grol op. Inmiddels is de villa bewoond door de investeerder Maarten Vervoort en zijn vriendin Kristel Heemskerk die het huis met respect voor de architect Salomonson hebben gerenoveerd. Ook dit gebouw heeft witte stenen, zoals het bedrijfsgebouw aan de Boelelaan, laat Grol zien. Vervoort nodigt Grol uit en vertelt over de tuin van de tuinarchitect Miep Ruys en de tennisbaan van Brons. Boven in de riante huiskamer laat hij een grote foto zien van John Lennon en Yoko Ono op bed in het Hilton met uitzicht op de villa. Vervoort heeft een lang verleden met het huis, zo vertelt hij. Hij had als student al eens een bezoek aan een kunstverkoopavondje met kunst van Willink. Nu woont hij er. Grol zou hier nog uren kunnen doorbrengen, maar het is tijd om op de fiets te stappen naar de trein op weg naar het Sieboldhuis in Leiden.

 

PAN Amsterdam 2019 vindt plaats van 24 november t/m 1 december 2019 in RAI Amsterdam. 

 

  • Facebook - Grey Circle
  • LinkedIn - Grey Circle
  • Twitter - Grey Circle
  • Instagram - Grey Circle